Υιοθεσία. Θάρρος & αλήθεια!

Ο θεσμός της υιοθεσίας είναι ένα πραγματικά σοβαρό θέμα, το οποίο πολλές φορές αποδεικνύεται πολύπλοκο στη διαδικαστική του πλευρά, αλλά και ιδιαίτερα ευαίσθητο από συναισθηματική άποψη. Σε κάθε περίπτωση, οι δεσμοί που αναπτύσσονται μεταξύ των γονιών και του θετού παιδιού μπορεί να μην είναι δεσμοί αίματος, είναι όμως πραγματικοί δεσμοί αγάπης.

Πολλούς γονείς, που έχουν υιοθετήσει παιδάκι, τους απασχολεί η συμβίωση μαζί του, η αποδοχή από την πλευρά του, τα συναισθήματα και η σχέση που θα αναπτυχθεί μεταξύ τους, αλλά και αν θα καταφέρουν να του προσφέρουν όλα όσα χρειάζεται σα να ήταν οι βιολογικοί του γονείς. Πολλές φορές, βέβαια, είναι οι θετοί γονείς εκείνοι που μπορούν να καλύψουν τις υλικές και συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού, ώστε να εξελιχθεί ψυχικά και σωματικά, και όχι οι βιολογικοί. Ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα, που απασχολούν τους γονείς είναι, αν θα χρειαστεί να αποκαλύψουν στο παιδί την αλήθεια, πότε πρέπει να το κάνουν και πώς ακριβώς να το χειριστούν.

Θα ήταν καλό, εάν οι θετοί γονείς μπορούσαν να έχουν σχέση με κάποιον ψυχοθεραπευτή καθ’ όλη τη διάρκεια της προετοιμασίας για την υιοθεσία, καθώς και τον πρώτο καιρό της εισόδου του παιδιού στην οικογένεια, είτε σε συμβουλευτικό είτε σε θεραπευτικό επίπεδο. Εάν αυτό δεν είναι εφικτό, ο θετός γονιός μπορεί να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό οποτεδήποτε αισθανθεί ότι δυσκολεύεται να διαχειρισθεί κάποια κατάσταση ή ότι χρειάζεται περισσότερες πληροφορίες ή στήριξη στο ρόλο του.

Η αποκάλυψη της αλήθειας

Είναι γεγονός, ότι σχεδόν όλοι οι γονείς που έχουν υιοθετήσει κάποιο παιδί προβληματίζονται στο πως θα χειριστούν το συγκεκριμένο θέμα με το παιδί, δηλαδή αν θα του πουν την αλήθεια, πως θα την πουν και πότε είναι η κατάλληλη στιγμή να το ανακοινώσουν. Συζητώντας για το συγκεκριμένο θέμα με την κα Αθανασία Τριανταφυλλοπούλου, Ψυχολόγο – Ψυχοθεραπεύτρια, μας είπε, ότι όλοι οι ειδικοί πια συμφωνούν ότι το παιδί θα πρέπει να μάθει από την αρχή ότι είναι υιοθετημένο.

Ακόμα και στις πολύ πρώιμες διηγήσεις που κάνουμε στα μωρά, στις πρώτες κουβέντες που τους λέμε, είναι καλό να μιλάμε για το γεγονός της υιοθεσίας. “Ανάλογα βέβαια με την ηλικία του παιδιού και τη νοητική και συναισθηματική του ανάπτυξη, μιλάμε με διαφορετικό τρόπο. Στα μικρά παιδιά, βοηθούν πολύ τα παραμύθια και οι ιστορίες. Μετά τα έξι ή επτά χρόνια μπορούμε να του μιλήσουμε με περισσότερες λεπτομέρειες. Έχουμε πάντα στο νου μας να δίνουμε στο παιδί όσες πληροφορίες ζητά και όχι παραπάνω από αυτές. Αργότερα, το παιδί θα επανέλθει με κάποια άλλη ερώτηση και θα έχουμε την ευκαιρία να του δώσουμε κι άλλες πληροφορίες. Απλώς, είναι σημαντικό η κάθε πληροφορία που του δίνουμε να είναι αληθινή.”

Η κα Τριανταφυλλοπούλου μας επισημαίνει, ότι κάποιες έρευνες αναφέρουν πως οι υιοθεσίες που γίνονται σε μικρότερη ηλικία, για παράδειγμα μέχρι τους 18 μήνες, πηγαίνουν καλύτερα από τις υιοθεσίες μεγαλύτερων παιδιών. Αυτό, όμως, πάντα εξαρτάται από τη δουλειά που γίνεται από τους θετούς γονείς, τόσο κατά την προετοιμασία για την υιοθεσία, όσο και κατά τη διάρκεια αυτής. Καταλαβαίνουμε, ότι τα μεγαλύτερα παιδιά έχουν ζήσει ένα μέρος της ζωής τους είτε με τη φυσική τους οικογένεια είτε σε χώρους υποδοχής και αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει επιπλέον να επεξεργασθούν όλα τα συναισθήματα που προκύπτουν από αυτές τις εμπειρίες.

Ωστόσο, είναι κάποιοι γονείς που έχουν αποφασίσει και συμφωνήσει εξαρχής να μην ανακοινώσουν ποτέ στο παιδί για την υιοθεσία, γιατί, όπως μας λέει η ίδια, συνήθως οι θετοί γονείς νιώθουν φόβο ότι αν του μιλήσουν για την αλήθεια θα δυσκολέψουν την εγκατάσταση μιας στενής σχέσης μεταξύ τους. Κάποιες φορές, ιδιαίτερα όταν έχουν υιοθετήσει ένα παιδί επειδή δεν μπορούν να αποκτήσουν βιολογικό παιδί, νιώθουν συναισθήματα ανεπάρκειας με τα οποία αισθάνονται αμήχανοι. Φοβούνται, ότι το παιδί θα τους απορρίψει και δε θα τους θεωρεί γονείς του.

Επίσης, οι γονείς συχνά ανησυχούν ότι το ίδιο το παιδί θα πληγωθεί εάν μάθει την ιστορία της υιοθεσίας του και δε θέλουν να το “υποβάλουν” σε τέτοιο πόνο. “Παρ’ όλα αυτά, φαίνεται ότι βοηθά πολύ περισσότερο το παιδί η γνώση της υιοθεσίας του και η αναγνώριση των συναισθημάτων του σχετικά μ’ αυτήν. Μ’ αυτό τον τρόπο, το παιδί αποκτά το “χώρο” που χρειάζεται ώστε να επεξεργασθεί τα συναισθήματα απώλειας, εγκατάλειψης, φόβου, ενοχής και μοναξιάς που συχνά συνδέονται με την υιοθεσία. Νιώθει, δηλαδή, ότι του επιτρέπεται να έχει διάφορα συναισθήματα, του επιτρέπεται να μιλά γι’ αυτά κι έχει τη στήριξη ώστε να τα δουλέψει και να προχωρήσει στη ζωή του.”

Εξάλλου, στην περίπτωση που μάθει, τυχαία ή από πρόθεση, για την υιοθεσία του από κάποιους άλλους και όχι από τους γονείς του, τότε τα πράγματα δυσκολεύουν και για τις δυο πλευρές. Το παιδί θα νιώσει απογοήτευση και θυμό και ίσως επηρεαστεί η εμπιστοσύνη που νιώθει προς το πρόσωπό τους. Σίγουρα, εκείνοι θα είχαν για κάποιο λόγο δυσκολία να του μιλήσουν νωρίτερα οι ίδιοι, όμως ακόμα και τώρα μπορούν να του μιλήσουν ανοιχτά για όλα τα γεγονότα και τα συναισθήματά τους. Το να μιλήσουν οι γονείς μόνοι τους στο παιδί για την υιοθεσία, με ειλικρινή τρόπο και πολλή αγάπη, είναι κάτι που θα βοηθήσει σημαντικά ώστε εκείνο να μη θεωρεί την υιοθεσία κάτι κακό, κάτι απαγορευτικό, ένα μυστικό που κρατήθηκε κρυφό γιατί είναι ντροπιαστικό.

Οικογενειακό & φιλικό περιβάλλον.
Αντιδράσεις

Αυτό, μεταφέρει την κουβέντα μας με την κα Τριανταφυλλοπούλου στο εξίσου σημαντικό ζήτημα του χειρισμού της υιοθεσίας σχετικά με το ευρύτερο περιβάλλον του παιδιού και των γονιών (οικογενειακοί φίλοι, συγγενείς, σχολικό περιβάλλον). Όπως μας λέει η ίδια, εξαρτάται από το πώς οι θετοί γονείς επιλέγουν να μιλούν για το γεγονός της υιοθεσίας. Πολλές φορές η κοινωνική αποδοχή είναι εκείνη που στιγματίζει το παιδί και το πως θα εξελιχθεί η προσωπικότητά του. Έτσι, συχνά οι προκαταλήψεις το οδηγούν να αντιλαμβάνεται τον εαυτό του διαφορετικό από τα άλλα παιδιά, ενώ στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου διαφορετικό.

Ένα υιοθετημένο παιδί είναι ισότιμο μέλος της οικογένειας, ανήκει στην οικογένεια με την ιδιαιτερότητα που συνεπάγεται η συγκεκριμένη κατάσταση. “Οι θετοί γονείς επιλέγουν σε ποιους και με ποιον τρόπο θα μιλήσουν για την υιοθεσία και για τις συνθήκες αυτής. Καλό είναι παρ’ όλα αυτά να αντιμετωπίζουμε το συγκεκριμένο ζήτημα ως ένα θέμα αυστηρά προσωπικό και να μη μιλάμε σε οποιονδήποτε χωρίς τη συγκατάθεση του παιδιού, ειδικά όταν εκείνο έχει μεγαλώσει. Ξέρουμε, ότι τα παιδιά θέλουν να “μοιάζουν” με τους συνομηλίκους τους και αισθάνονται δυσάρεστα όταν είναι διαφορετικά. Χρειάζεται να προστατεύουμε το παιδί μέχρι τη στιγμή που θα μπορέσει το ίδιο να θέτει τα όριά του και να διαχειρίζεται το θέμα της υιοθεσίας του στο περιβάλλον που συναναστρέφεται.”

Στην περίπτωση, μάλιστα που το υιοθετημένο παιδί είναι άλλης εθνικότητας από τους γονείς, και πολύ περισσότερο όταν έχει εμφανή χαρακτηριστικά αυτής της διαφορετικότητας, οι επιλογές δεν είναι πολλές, αλλά η εξής μια: να του μιλήσουν ανοιχτά. Όπως μας εξηγεί και η κα Τριανταφυλλοπούλου, ούτως ή άλλως είναι καλό να μιλάμε για τη διαφορετικότητα, γιατί ακόμα κι αν το παιδί είναι ίδιας εθνικότητας, τα χαρακτηριστικά διαφέρουν αφού δεν είναι βιολογικό παιδί. Αυτό είναι καλό να αναφέρεται με θετικό τρόπο, για παράδειγμα ότι αυτή η διαφορετικότητα προσθέτει στην οικογένειά μας, και όχι να τονίζουμε μόνο τα κοινά χαρακτηριστικά που ενδεχομένως υπάρχουν. Όταν μιλάμε για υιοθεσία παιδιού διαφορετικής εθνικότητας, φαίνεται ότι είναι σημαντικό να γνωρίζει το παιδί κάποια στοιχεία από την κουλτούρα και τον πολιτισμό του, ώστε να μπορέσει αργότερα να συνδεθεί με τις ρίζες του και να μη νιώθει αυτήν την “αντιληπτική δυσαρμονία”.

Όσον αφορά το πως θα πρέπει να χειριστούν οι γονείς την περίπτωση που υπάρχει ήδη κάποιο παιδί στην οικογένεια ή αναμένεται ο ερχομός ενός βιολογικού παιδιού, η ίδια μας εξηγεί ότι “εάν υπάρχει ήδη κάποιο βιολογικό ή υιοθετημένο παιδί στην οικογένεια, θα πρέπει εκτός από την προετοιμασία των γονιών για την υιοθεσία να δοθεί χρόνος και στην προετοιμασία του υπάρχοντος παιδιού. Εάν πάλι, μετά την υιοθεσία προκύψει εγκυμοσύνη και επομένως αναμένεται ο ερχομός ενός βιολογικού παιδιού, θα πρέπει να δοθεί χρόνος και χώρος για την επεξεργασία των συναισθημάτων, ιδιαίτερα εάν οι λόγοι της υιοθεσίας ήταν η υποτιθέμενη στειρότητα του ζευγαριού. Όπως και να’ χει, ο ερχομός ενός βιολογικού παιδιού θα δημιουργήσει νέες δυναμικές στην οικογένεια, τις οποίες οι γονείς θα πρέπει να αναγνωρίσουν και να διαχειρισθούν με προσοχή.”

Πολλοί από εμάς φανταζόμαστε, ότι ίσως ο ερχομός ενός βιολογικού παιδιού θέσει το υιοθετημένο παιδί στο “περιθώριο”, αλλά μπορεί επίσης να γίνει η αφορμή να έρθουν πιο κοντά ως οικογένεια, να αισθανθούν οι γονείς περισσότερο επαρκείς, αφού “καταφέρνουν” να αποκτήσουν ένα φυσικό διάδοχο. Όλα εξαρτώνται από τη διάθεση και την ικανότητα των θετών γονιών να επεξεργάζονται συναισθηματικά όλα όσα συμβαίνουν σε κείνους και στο παιδί.

Όταν το υιοθετημένο παιδί θέλει να μάθει

Τα υιοθετημένα παιδιά, κάποια στιγμή στη ζωή τους, όταν μεγαλώσουν λιγάκι, θα αναρωτηθούν για την καταγωγή τους και θα θελήσουν να μάθουν για τη φυσική τους οικογένεια. “Μπορεί να θελήσουν να επανασυνδεθούν με τη φυσική τους οικογένεια, είτε συναντώντας και γνωρίζοντας τους βιολογικούς τους γονείς είτε απλώς συλλέγοντας πληροφορίες, ώστε να δημιουργήσουν την “ιστορία” τους. Το υιοθετημένο παιδί έχει την ανάγκη να ψάξει για τις “ρίζες” του. Ας μην ξεχνάμε, ότι με την υιοθεσία το παιδί έχει χάσει τη φυσική γενεαλογική συνέχειά του, βρίσκεται σε μία “γενεαλογική σύγχυση”, όπως ονομάζεται.”, μας επισημαίνει η κα Τριανταφυλλοπούλου.

Είναι απολύτως φυσικό, λοιπόν, να αναζητούν πληροφορίες για τη φυσική τους οικογένεια και ειδικότερα στην εφηβεία, εκείνη την περίοδο που περισσότερο από κάθε άλλη διαμορφώνεται η ταυτότητα. Ερωτήματα που αφορούν την κληρονομικότητα, την ομοιότητα των χαρακτηριστικών, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, την αίσθηση της πορείας και της συνέχειας γίνονται αντικείμενο επεξεργασίας σ’ αυτή την ηλικία.

Στην περίπτωση, που το παιδί θελήσει να γνωρίσει τους βιολογικούς του γονείς, τα συναισθήματα των θετών γονιών μπορεί να είναι φόβος ότι εκείνο θα τους απορρίψει και θα προτιμήσει τους βιολογικούς γονείς, αγωνία ότι μπορεί να το χάσουν, να εγκαταλειφθούν από το παιδί, αλλά επίσης και συναισθήματα θυμού ή ζήλιας. Ωστόσο, όπως μας λέει, “οι ίδιοι θα πρέπει να το ενθαρρύνουν και να σταθούν δίπλα του σ’ αυτή την αναζήτηση. Μεγάλο ρόλο παίζει η δουλειά που έχει γίνει μέχρι εκείνη την ηλικία σχετικά με την υιοθεσία και γενικότερα τη σχέση τους με το παιδί. Όσο περισσότερη δουλειά έχει γίνει με τα συναισθήματα και τη σχέση μέχρι εκείνη τη στιγμή, τόσο μεγαλύτερη ασφάλεια νιώθουν οι θετοί γονείς να σταθούν δίπλα στο παιδί τους εκείνη την περίοδο. Επίσης, ας μην ξεχνούν οι γονείς, ότι οι έφηβοι -είτε βιολογικά παιδιά είτε υιοθετημένα- βρίσκουν συνήθως έναν τρόπο να τους αμφισβητήσουν και να προσπαθήσουν να τους αποσταθεροποιήσουν προκειμένου να διαμορφώσουν την ταυτότητά τους και να γίνουν αυτόνομοι”.

Στην περίπτωση των υιοθετημένων παιδιών, το γεγονός της υιοθεσίας μπορεί να γίνει ένα “εργαλείο” αμφισβήτησης των γονιών κι έτσι μπορεί στα ξεσπάσματά τους τα παιδιά να τους προσάπτουν ότι δεν είναι οι φυσικοί τους γονείς και επομένως δεν τους καταλαβαίνουν, δεν τους αγαπούν ή ότι λόγω αυτού δεν είναι υποχρεωμένοι να λαμβάνουν υπόψη τη γνώμη τους. Και πάλι, όμως, η αυτοπεποίθηση των γονιών σχετικά με το ρόλο τους, εξαρτάται από την όλη πορεία της σχέσης με το παιδί μέχρι τότε.

Έτσι, όταν το παιδί ρωτά να μάθει για τους βιολογικούς του γονείς, εκείνοι θα πρέπει να του δίνουν με ευαισθησία και προσοχή όσες πληροφορίες γνωρίζουν. Πολλές φορές, στο μυαλό του παιδιού, δίπλα στην ερώτηση “ποιοι είναι οι γονείς μου” βρίσκεται η ερώτηση “γιατί με εγκατέλειψαν”, και αυτό είναι κάτι που ίσως του δημιουργήσει ενοχές, ότι ήταν δική του η ευθύνη για την απόρριψη που δέχτηκε από την πλευρά τους και μπορεί ενδεχομένως να αρχίζει να ανησυχεί μήπως δεν είναι αποδεκτό στη νέα του οικογένεια. Σε αυτήν την περίπτωση, καλό θα είναι να μη δημιουργήσετε αρνητική εικόνα των βιολογικών γονιών, όταν συζητάτε με το παιδί για εκείνους. Όσο είναι ακόμα μικρό, μπορείτε να αιτιολογείτε την απόφασή τους αυτή, λέγοντας ότι δε σχετίζεται με εκείνο, άλλα δυστυχώς δεν μπορούσαν να το μεγαλώσουν όπως ήθελαν και το καλύτερο ήταν να έρθει στη δική σας οικογένεια.

Επίσης, είναι σημαντικό να δείχνετε στο παιδί σας ότι για εσάς είναι σημαντικό κομμάτι της ζωής σας, είναι το παιδί σας και θα το αγαπάτε, θα το φροντίζετε και θα είστε δίπλα του σε ό,τι χρειάζεται, ώστε να νιώθει ασφάλεια και σιγουριά κοντά σας.

Υιοθετημένο παιδί δε σημαίνει προβληματικό παιδί

Το υιοθετημένο παιδί είναι ένα παιδί όπως όλα τα άλλα. Έχει τις ίδιες ανάγκες, τις ίδιες επιθυμίες, αδυναμίες και ανησυχίες, που έχουν όλα τα παιδιά χωρίς καμία διάκριση. Όπως μας λέει η κα Τριανταφυλλοπούλου, κάθε υιοθετημένο παιδί βιώνει με διαφορετικό τρόπο την εμπειρία της υιοθεσίας του. Τα θέματα που ενδεχομένως προκύψουν, εξαρτώνται από τις συνθήκες της υιοθεσίας, από την ηλικία και επομένως από τις εμπειρίες πριν από την υιοθεσία και από τη δουλειά που γίνεται από τους θετούς γονείς. “Εάν τα συναισθήματα που ακολουθούν την απώλεια, (που όπως είπαμε μπορεί να είναι θλίψη, θυμός, ενοχή, αίσθηση απόρριψης, εγκατάλειψης, φόβου, μοναξιάς ή αίσθηση ότι δεν ανήκει κάπου), δε βρουν χώρο και προσοχή, μπορεί να οδηγήσουν σε δυσκολία προσαρμογής στα διάφορα περιβάλλοντα, μαθησιακές δυσκολίες, επιθετικότητα ή ακραία συμπεριφορά, δυσκολία κατά τη μετέπειτα ζωή στη σύναψη στενών προσωπικών σχέσεων ή επιρρέπεια στην κατάθλιψη. Εάν όμως δοθεί χώρος και επιτραπεί στα παιδιά να αναγνωρίσουν, να εκφράσουν και επεξεργασθούν αυτά τα συναισθήματα σ’ ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον, δεν υπάρχει λόγος να εμφανισθούν ιδιαίτερα προβλήματα, όχι περισσότερα από οποιοδήποτε άλλο παιδί που μεγαλώνει σε μία οποιαδήποτε οικογένεια.”

Κλείνοντας τη συζήτηση, η κα Τριανταφυλλοπούλου συμβουλεύει: “Κάθε οικογένεια έχει ούτως ή άλλως τις ιδιαιτερότητές της και μία οικογένεια με ένα ή περισσότερα υιοθετημένα παιδιά έχει τις δικές της. Εάν έχουμε τη διάθεση και το θάρρος να αναγνωρίσουμε αυτές τις ιδιαιτερότητες και τη διαφορετικότητα μιας τέτοιας οικογένειας αντί να προσπαθήσουμε να την εξομοιώσουμε με οποιαδήποτε άλλη, μπορούμε να βιώσουμε τον πλούτο και την ευλογία που φέρνει στη δική μας ζωή, το δώρο ζωής που δόθηκε από κάποιους άλλους ανθρώπους.”

Από την Έλσα Αρκοπούλου,
με τη συνεργασία της Αθανασίας Τριανταφυλλοπούλου, Ψυχολόγο – Ψυχοθεραπεύτρια, Οικογενειακή Θεραπεύτρια
Δημοσιεύτηκε:
http://www.yeskid.gr/kosmos-paidioy/anaptyksi/sxeseis/yiothesia-tharros-alitheia

logo only ai BLACK
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s